Safete Sophia Juka- Bija e Madhe e Rozafës së Lashtë sa Troja.

safete_juka

Pse aq pak e njohim Safete Sophia Juken ?

Fahriu_reja_foto

        Shkruan: Fahri Xharra

Cila ishte Safete Sofia Juka ? na e shpjegon i nderuari Moikom Zeqo; kurse unë i zgjodha disa çaste me Safete Sophia Jukën   që në mënyrën time ta njofim këtë figurë te letrave shqipe, figurë kombëtare të ciilën Kadareja e ka cilesuar si intelektualen më te madhe shqiptare. Desha edhe unë t`i japi pak vëmendje Safetës ,ku si e thotë Kolec Troboini : Ata që e njohën disi në vitet e fundit të jetës, e quajtën Safete Sofie Jukën “Dora D’Istria e dytë shqiptare”. Artikujt dhe esetë e saj janë botuar në disa revista akademike Réalités (“G. Rouault peintre des âmes”) Ecrits de Paris (“Le mythe de l’âge d’ore et le mythe de mémorie chez Mircea Eliade”), South Asian Revieë (“The ‘self’ in Marcel Proust’s Remembrance of things Past”), Les Letters Romanes (Christianisme et sentiment de la nature chez André Suarès et chez Georges Rouault”).

Safete Juka, është e bija e Musa dhe Sofie Jukës, familje e njohur në Shqipëri. Ajo që herët, tregoi një inteligjencë të rrallë, prirjet e saj, lidheshin me artin, njëkohësisht ajo që e vogël vizatonte dhe interesohej për ngjyrat. Të larguar shumë vite më parë nga Shqipëria, ajo shkollohet në Vjenë të Austrisë. Pastaj doktorohet në Sorbonë të Parisit në Francë. Pas doktoraturës, ndjek familjen në Egjipt dhe punon për shumë vite si profesore e letërsisë franceze në Liceun Francez të Aleksandrisë. Njihet nga rrethet intelektuale, njeh kulturat e mëdha të botës, qytetërimin egjiptian, atë greko-romak, dashurohet pafundësisht me universin e imazheve. Delikate dhe e ndjeshme, e urtë dhe e heshtur, është tepër e ndrojtur për të afirmuar emrin e vet ndonëse piktura ushtron mbi të një pasion dhe magnetizëm të madh. ( Moikom Zeqo )

Me sá dij unë, asht e vetmja zonjë shqiptare që të ketë shkrue direkt n’anglisht nji libër për Kosovën, jashtzakonisht të dokumentuem, botue në vitin 1984. Ishte tué shkrue nji tjetër edhe ma të dokumentuem kur vdekja mjerisht e rrëmbeu. e thot motra e saj -Lume Juka .

Zonja Safete Juka,para se të vdiste i la motrës së saj,Lumit,nji amanet,nga Nju Jorku të varrosej në Shkodër,në tokën e të parëve të saj.Ashtu si Faik Konica.Dhe Safetja ishte Bija e Madhe e Rozafës së Lashtë sa Troja. Shkodra e varrosi Safeten me lotë,se ajo ishte aristokratja e fundit e letrave shqip.

Më 1984-ën do të botohej në Nju Jork në anglisht eseja e saj “Kosova, The Albanians in Yugoslavia in Light of Historical Documents”. “Nuk ka mendue kurrë me u ba “e njoftun”. Çdo vepër e saj ka kenë vetëm në kërkim të së bukurës, të së mirës, të së vërtetës, tue u mundue që t’i shprehi ato në mënyrë të përsosun.- por me jetën e saj dhe veprën e saj e ka bër Shqipërinë , Kosovën dhe Historinë e vërtetë shqipatre , te njohur botës. “Ajo ka kontribuar për përkthimin e artikujve nga shqipja në anglisht dhe frëngjisht.” ( Lume Juka )

“Ndofta edhe pse ka vuejtë kaq shum i ka kuptue e ndihmue të rijtë që nuk kanë mundësi me u edukue si duhet dhe ka thanë: (në nji intervistë) “Unë kam shumë besim në popullin t’em e mbajë në vetvete nji shpresë të thellë se të rijtë e sotëm Shqiptarë – djelm e vajza – kanë me pasë mundësira me krijue e prodhue, e kur të rriten kanë me pasë çka me diftue, për jetën e krijimtarinë e tyne, gjana mâ të vlefshme se kam unë sot”

Mbylli sytë dhe u shua në heshtje 10 vjet më parë, larg bujave retorike të mediave një dijetare e klasit të parë, një shqiptare e madhe, një njeri i jashtëzakonshëm, Safete Sofia Juka. Kam vite që njihesha me të, ruaj një korrespondencë në vite midis nesh, kemi shkëmbyer librat me njëri-tjetrin, kemi folur në telefon. E kam njohur për herë të parë në vitin 1998, gjatë një vizite në zyrën time në Muzeun Historik Kombëtar bashkë me të motrën e saj Lume Jukën, murgeshë e Urdhrit të Nënë Terezës.- shkruan Moikom Zeqo .

Kosova, The Albanians in Yugoslavia in Light of Historical Documents” Ky libër për të cilin u kujdes Safete Juka, u botua 15 vjet më parë sesa të mbahej konferenca ndërkombëtare e Rambujesë, që qe në të vërtetë kalimi drejt lirisë substanciale të Kosovës. – vazhdon Moikom Zeqo . Një nga profesorët e dëgjuar të universitetit Xhorxhtaun, në Uashington D.C., z.Peter Titonski, njëkohësisht edhe nën-presidenti i revistës “Defence Diplomacy” (ka shkruar për këtë libër: “Libër i mrekullueshëm për shqiptarët në Jugosllavi me titull “Kosova më ka bërë një impresion të thellë. Ky libër më ka lënë të mahnitur si nga hapësira e gjerë e njohurive historike, ashtu edhe nga materiali burimore aq të shumta në gjithfarë gjuhësh që ka përdorur autorja e këtij libri. Unë e konsideroj këtë libër si një kontribut kryesor të politikës dhe historisë në Ballkan. Asnjë studiues nuk mundet dot të shkruajë për Kosovën, pa iu referuar kësaj vepre të shkëlqyer”. Një kopje të këtij libri, Safete Juka ia dërgoi presidentit të SHBA-ve Bill Klinton, i cili në 1998 do ta falënderonte me një letër personale të tij. Po kështu, ky libër i dërgohet senatorit amerikan Bob Doll, si edhe shumë personaliteteve të ndryshme botërore si edhe organizatave të ndryshme humanitare dhe shkencore në Amerikë dhe në Evropë.

Medet , sa pak i njohim emrat e letrave shqipe, të cilët për nje arsye apo tjetër permenden shumë pak.

Fahri Xharra. 03,08.15,

Gjakovë

Shperndaje ne

The Author

Fahri Xharra

Lini një Përgjigje

Adresa juaj email s’do të bëhet publike. Fushat e domosdoshme janë shënuar me një *

Ky sajt përdor Akismet-in për të pakësuar numrin e mesazheve të padëshiruara. Mësoni se si përpunohen të dhënat e komentit tuaj.

Bashkimi i Shqipërisë © 2014 Bashkimi i Shqiperise
Show Buttons
Hide Buttons